Kilkaset pustych, zniszczonych i odrapanych szuflad to symboliczna
pamiątka po tych, którzy w wyniku katastrofy stracili wszystko. W szafkach nie
ma już wyprasowanych obrusów, poskładanych ubrań, sztućców i biżuterii. Jest
pamięć miejsca i czasu. I nadzieja, że ten czas już się nie powtórzy.
Dokładnie 29 sierpnia 2005 roku
rozpędzony żywioł uderzył w leżący na południu Stanów Zjednoczonych Nowy
Orlean. Niszczycielski huragan Katrina, mimo że szalał tylko przez jeden dzień,
zdołał zabić 1836 osób i spowodować zalanie niemal 80 proc. powierzchni miasta.
Jana Napoli, artystka pochodząca
z Nowego Orleanu, została wraz z większością mieszkańców ewakuowana z
zagrożonego terenu. Gdy wróciła do domu, tuż po przejściu huraganu, nie zastała
niemal niczego. – Wszędzie porozrzucane były meble, sprzęty kuchenne, ubrania,
jakieś zdjęcia, połamane obrazy – wspomina. – Nowy Orlean wyglądał jak wymarłe
miasto, gdzieniegdzie przemykali ludzie, zwierzęta. Ale wszystko to odbywało
się bezgłośnie, w ciszy. Miałam wrażenie, że czas się zatrzymał, że świat na
chwilę się skończył.
Wrażenie tych pierwszych chwil po
powrocie nie dawało artystce spokoju. Zaczęła zbierać zatopione w błocie i
szlamie opuszczone szuflady, pozbawione swego codziennego dobytku. Ale za
brakiem materialnej zawartości przyszła wartość inna, o wiele ważniejsza.
Jana Napoli: - Te szuflady są
puste i pełne jednocześnie – nie ma w nich dawnej zawartości np.
bielizny, listów miłosnych, ale są wypełnione pamięcią o czasie i miejscu.
Z trzystu pięćdziesięciu
zebranych szuflad artystka stworzyła przestrzenną instalację, będącą pomnikiem
ofiar katastrofy. Zadbała również o stworzenie filmowej dokumentacji,
zawierającej poruszające wspomnienia nowoorleańczyków, którzy w wyniku
przejścia Katriny stracili swoich najbliższych lub dorobek całego życia. Od 15
lipca instalację będzie można zobaczyć w Muzeum Narodowym we Wrocławiu, które
wspólnie z Centrum Sztuki Impart i Towarzystwem im. Edyty Stein koordynuje
kilkutygodniowy projekt Floodwall.
Wystawa w Narodowym stanowi
jedynie część większego międzynarodowego konceptu, jakim jest projekt
Floodwall. We Wrocławiu odbywać się będą również polsko-amerykańsko-niemiecka
artystyczna wymiana młodzieży (od 11 do 18 lipca), warsztaty prowadzone przez
Janę Napoli i artystów z Ya/Ya inc.(od 19 do 23 lipca) oraz pokaz amerykańskich filmów
dokumentalnych z Nowego Orleanu i Nowego Jorku (19 sierpnia). Całość zakończą
obchody piątej rocznicy przejścia huraganu, organizowane 29 sierpnia w Muzeum
Narodowym. Instalacja Jany Napoli będzie dostępna dla zwiedzających do 5
września.
